Wonen en armoede: wat hebben jongeren nodig om hun leven op te bouwen?

Wonen, inkomen, schulden, opleiding en mentale gezondheid staan daarbij vaak met elkaar in verbinding. Een jongere die geen betaalbare woning kan vinden, kan hierdoor veel stress ervaren. Financiële zorgen kunnen weer leiden tot schulden en problemen op school of werk. Zo kunnen verschillende onzekerheden zich opstapelen.

De avond begon daarom met een aantal stellingen over armoede.

·       Als je hard genoeg werkt, kun je in Nederland uit armoede komen.

·       Mensen die in armoede leven, hebben zelf veel invloed op hun situatie.

·       Mensen met financiële problemen maken vaker onverstandige keuzes.

De stellingen zijn expres gebaseerd op aannames die mensen vaak hebben over armoede. De reacties uit de zaal lieten echter blijken dat het veel genuanceerde ligt. Zo was er een reactie op de eerste stelling dat zij veel hardwerkende mensen zien en alsnog in armoede leven. Een andere reactie op de derde stelling was dat wanneer mensen in armoede leven ook veel stress ervaren en dat deze stress ervoor zorgt dat mensen onverstandige keuzes maken.

Armoede is meer dan geld

Tim ’S Jongers, schrijver, onderzoeker en beleidsadviseur en auteur van Armoede uitgelegd aan mensen met geld, nam het publiek vervolgens mee in zijn kijk op armoede en bestaanszekerheid.

Een van de voorbeelden die hij gaf ging over eten. Wie weinig geld heeft, kijkt begrijpelijkerwijs naar wat betaalbaar is. Juist de goedkoopste producten zijn vaak minder gezond. Als je weinig te besteden hebt, is er simpelweg minder ruimte om steeds voor de duurdere, gezonde optie te kiezen.

Tim sprak ook over de manier waarop we bepalen wanneer iets een crisis is. Wanneer noemen we een situatie eigenlijk een crisis? Hij ziet dat een probleem sneller als crisis wordt benoemd wanneer het de middenklasse raakt. De wooncrisis is daar een voorbeeld van. Mensen die al veel langer moeite hebben om rond te komen of een passende woning te vinden, ervaren die problemen al voordat wij er met elkaar het woord “crisis” aan geven.

Daarnaast sprak hij over verschillende vormen van armoede, zoals menstruatiearmoede. Zulke deelproblemen worden vaak afzonderlijk bekeken, terwijl ze onderdeel kunnen zijn van een veel groter geheel. Iemand kan tegelijkertijd financiële problemen hebben, ongezond eten, zich eenzaam voelen, stress ervaren en moeite hebben met wonen. Voor die persoon zijn dat geen afzonderlijke problemen.

Ook ervaringsdeskundigheid kwam uitgebreid aan bod. Een onderwerp waar we als JESS ook veel mee bezig zijn en volledig achterstaan. Mensen die zelf armoede hebben ervaren, brengen kennis mee die je uit cijfers en beleid niet altijd haalt. Zij weten hoe het is om keuzes te moeten maken met weinig geld en hoe het voelt om hulp te zoeken binnen een systeem met veel regels en verschillende loketten. Die kennis kan helpen om beter aan te sluiten bij wat mensen daadwerkelijk nodig hebben.

De verhalen achter de cijfers

Na het verhaal van Tim kregen twee jonge moeders het woord. Destiny en Kimberley vertelden wat woononzekerheid, financiële problemen en een gebrek aan steun in de praktijk kunnen betekenen.

Destiny vertelde over de vooroordelen die zij in haar leven heeft ervaren. Nadat zij de vader van haar zoontje had verlaten, kwam ze weer bij haar moeder wonen. Haar moeder woont in een tweekamerappartement, waar ook haar zus en haar kindje wonen. Een situatie die veel druk met zich meebrengt. Destiny begon aan een opleiding, maar de stress en schulden die tijdens haar studie ontstonden, zorgden ervoor dat ze haar opleiding niet kon afmaken.

Ook Kimberley deelde haar verhaal. Zij vluchtte in 2025 vanuit Curaçao naar Nederland nadat zij fysiek en mentaal was mishandeld door haar man. Ze kwam zonder plan naar Nederland en liep vervolgens tegen verschillende instanties aan. Ze kreeg te horen dat ze eerst een plan moest hebben, terwijl ze juist hulp nodig had om een plan te kunnen maken. Uiteindelijk kwam ze terecht bij het Loket voor Jonge Moeders, waar ze ondersteuning kreeg.

Hun verhalen maakten duidelijk wat er achter begrippen als woonstress en bestaansonzekerheid schuilgaat. Het gaat over jongeren die proberen hun leven op te bouwen, terwijl verschillende problemen tegelijkertijd om aandacht vragen.

Wat kunnen we morgen anders doen?

De bijeenkomst was bedoeld om mensen uit verschillende domeinen bij elkaar te brengen en met elkaar te laten kijken naar wat er eerder en anders kan. Gemeenten, woningcorporaties, zorg en organisaties uit het sociaal domein hebben ieder een deel van de oplossing in handen.

De vraag is daarom wat we zelf kunnen doen. Wat kunnen we morgen al anders doen in ons werk, binnen onze organisatie of in de samenwerking met anderen? En als we erkennen dat ons eigen handelen onderdeel kan zijn van de oplossing, wat vraagt dat dan van ons?

Bij JESS zien we jongeren vaak al voordat problemen groter worden. Dat maakt vroeg signaleren en preventief werken belangrijk. Maar daarvoor is samenwerking nodig en moeten we blijven luisteren naar de jongeren zelf.

Tijdens deze avond werd het duidelijk hoe belangrijk dit onderwerp is. Want achter iedere situatie van armoede en woononzekerheid zit een jongere die probeert vooruit te komen. De vraag is daarom niet alleen hoe we armoede bestrijden of hoe we meer woningen realiseren. De vraag is hoe we ervoor zorgen dat jongeren voldoende stabiliteit en zekerheid ervaren om hun leven daadwerkelijk vorm te kunnen geven.